KAMERA ARKASINDAKİ YAŞAM: SET EMEKÇİLERİ

“Kestiiik!”

Yönetmen koltuğundan kalkarak oyunculara doğru ilerler, sanat ekibi makyaj tazeler, kameralar dinlenir ve trafik ilk yerine geçer. İşte bu noktada biz yani ‘trafik’, sahnenin canlanması adına rejinin verdiği hareketleri tekrarlamaya hazırlanırız. Tüm bu hareketliliği size olayların tam göbeğinden aktarıyorum. Yönetmenin “3-2-1 Oyun” demesine kalmadan, trafiğin en başında hazırda beklerken, gazetecilik dürtülerini hiç kaybetmemiş benliğimle size uzun uzun gözlemleme fırsatı bulduğum set ortamında yaşanan sorunları ve durumları aktaracağım.


BELİRSİZ MESAİ SAATLERİ

Sette çalışmanın hem ekip çalışanları hem de figüranlar açısından en kapsayıcı zorluğu belirsiz mesai saatlerine sahip olması. Uzun ve yorucu geçen bu mesai saatleri set emekçilerini fiziksel ve mental olarak kısa sürede yıpratmaktadır. Bu durum genç ve dinamik çalışanlara ihtiyacın süreklilikte olmasına da yol açmaktadır. Çekim ekipmanlarının taşınması ve set ortamının kurulması için fiziksel güce olan ihtiyaç işgücünde erkeklerin yoğunlukta olduğu bir iş ortamı yaratmaktadır.


“FİGÜRAN” DEĞİL YARDIMCI OYUNCU(?)

Sette trafiği sağlayan figüranların genelde maruz kaldığı bir algı “boş insan” olmalarıyla ilgilidir. Fakat bu yargılayıcı ve hatalı olan genellemenin aksine bu işi yapanların birçoğu gelir kazanmak için, hobi niyetiyle, oyuncu olma hayaliyle ya da set ekibinde çalışma isteğiyle bu işleri yapmaktadır. Setlerde maruz kaldığım ve gözlemlediğim olumsuz bir “figüranlık” yargısı var. Yine de bu olumsuz yargıya rağmen figüran tanımlamasından hoşlanılmadığı için “figüran değil yardımcı oyuncu” cümlesiyle ortada eşitsiz bir durum yok imajının yaratıldığını fark ettim. Söylemde değer veren bu tutum pratikte geçerliliğini koruyamamaktadır.


“ÖNCE EKİP YEMEK YİYECEK”

Setlerde iki öğün arasında minimum yemek verilme süresi 6 saat olarak belirlenmiştir. Kahvaltı saat 10’da verildiyse diğer öğün için saat 16’dan önce yemek arası verilmez. Benim gibi mide rahatsızlığı olan kişilerin mutlaka yanında atıştırmalık taşıması gerekiyor. Aksi durumda açlıkla imtihan başlıyor. Çünkü bu ara bazen 8-10 saate kadar uzayabilmektedir. Yemek saati geldiğindeyse yemekler ya ayrı ayrı yenir ya da öncelikli olarak set ekibi ardından da figüranlar yemek yer.


DÜŞÜK KAZANÇ

Her ajansın fiyat politikası farklı olmakla birlikte birçok ajansın figüranlara ve diyaloglu yardımcı oyunculara ödediği miktar aylık bazda sadece bu işten geçim sağlanmasını zorlaştırıyor. Menajerli çalışan oyuncularla kıyaslandığında arada büyük bir uçurum var. Bir oyuncunun aldığı eğitimi ve yetkinliğini düşünürsek arada bir kazanç farkının olması çok olağan fakat bu sektörde çalışanların çoğunun kazancıyla kıyaslandığında bir figüranın aldığı ücret yeterli seviyede değil.


YABANCI UYRUKLU FİGÜRANLAR

Çalışma izninin bulunmaması ve ucuz iş gücüne elverişlilik gibi nedenlerle figüranlık yapan yabancı uyruklu kişi sayısında bir yoğunluk yaşanmaktadır. Azerbaycan, İran, Türkmenistan, Ukrayna ve Suriye vatandaşı olup kazanç sağlamak için setlerde çalışan kişi sayısı Türk vatandaşı olup bu işleri yapanlardan daha fazla. Buna ek olarak yeterli iletişimin sağlanamaması ve yabancı olmamasına rağmen bu işin gerekliliklerine uygun olmayan kitlenin fazlalığı da bu iş alanının profesyonel biçimde sürdürülmesinin önünde bir engel teşkil etmektedir. Set sırasında sessizliğin sağlanamaması ve sabırsız tutum gibi birçok nedenden ötürü set ekibinin işi yardımcı oyuncuların etkisiyle zorlaşmaktadır. Bu gibi bazı durumlar profesyonel ve amatör biçimde işini yapan figüranların aynı tutuma tabi olmasına yol açmaktadır. Bu alanda eğitimli olmayan kişilerin çalıştırılması iş prensibine sahip yardımcı oyuncuların bu sektörde uzun süreli ve motive bir biçimde çalışmasını olumsuz etkilemektedir. İşin perde arkasında yaşanan tüm bu zorluklar set emekçilerini erken yaşta yıpratarak uzun vadede verimliliği düşüren bir iş ortamı yaratmaktadır.

  • Instagram - Siyah Çember
  • Heyecan - Siyah Çember
  • Spotify - Siyah Çember