Minyatür Ayasofya: Başat değeri kültürel mi yoksa politik mi?



Dünya sanat tarihinin önemli bir parçası olan, Osmanlı’nın fethiyle Türk sanat tarihinin de önemli bir parçası haline gelen Ayasofya; 921 yıl kilise, 482 yıl cami ve 85 yıl müze olarak faaliyet gösterdi. Çağlar boyunca dini, politik ve sanatsal yönleriyle çok katmanlı bir altyapıya sahip olan Ayasofya, geçtiğimiz günlerde cami olarak ibadete açıldı.

1931’de kapatılan Ayasofya, Türkiye Cumhuriyeti’nin seküler kimliği özelinde 1935’ten bu yana müze olarak faaliyet göstermekte. Fakat Hristiyan ve İslam dünyası için oldukça önem arz eden bu yapı, 2000’lerin başından bu yana ibadete açılması talep edilen bir yer olarak görülüyordu.


1985’ten bu yana UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü) tarafından dünya kültür mirası listesinde olan Ayasofya, geçtiğimiz günlerde cami olarak ibadete açıldı. Bu karar dünya ve Türk medyasında farklı perspektiflerde tartışıldı halen de tartışılmaya devam ediyor. Kararın akabinde, Ayasofya’nın bir kopyasının, kilise olarak Suriye’de inşa edileceği iddiaları gündem oldu. Ardından Rus hükümeti Ayasofya’nın replikasının, Suriye’de Ortodoks toplumunun çoğunlukta olduğu Hama kentinde yapılmasına finansör olacağını açıkladı. Lübnan merkezli El Modon'un haberine göre projenin inşa planı rejim yanlısı milis Nabeul Al-Abdullah tarafından yönetiliyor. Abdullah’ın, Ayasofya’nın ‘sembolik olarak adını’ alacağını belirttiği yapıya Rus milletvekili Vitaly Milonov Rus Devlet Ajansı RiaFan’a verdiği henüz doğrulanmamış demecinde; “Türkiye’nin aksine, Suriye kendini açıkça barışcıl ve pozitif dinler arası diyaloğun gerçekleşebileceği bir ülke olarak gösteriyor.” dedi ve “Rusya’daki Ortodoks Hristiyanlar yapım aşamasında Suriye’ye yardım edebilir” sözleriyle kişisel desteğini de vurguladı.

Son dönemde tarihi, kültürel ve sanatsal değerinden ziyade siyasi ve politik zeminde tartışma konusu olan Ayasofya’nın bundan sonra hangi gelişmelerle gündeme geleceğiyse merak konusu.


 

Kaynakça:

https://www.theartnewspaper.com/news/mini-hagia-sophia-replica-syria

https://tr.sputniknews.com/ortadogu/202007301042557234-ayasofyanin-kopyasi-suriyede-insa-edilecek-kilise-olarak-kullanilacak/

https://www.themoscowtimes.com/2020/07/29/russia-to-help-syria-build-replica-hagia-sophia-following-turkish-mosque-conversion-a71009

  • Instagram - Siyah Çember
  • Heyecan - Siyah Çember
  • Spotify - Siyah Çember